به مناسبت یکصد و چهارمین سال تاسیس شورای عالی
سیر تحولات تاریخی شورای عالی آموزش و پرورش
مقدمه: دوره قاجاریه به خصوص عصر ناصری با تحولات جدیدی در عرصه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مواجه شد. از آنجا که نظام آموزشی سنتی به بن بست رسیده بود و توان پاسخگویی به نیازهای جديد را نداشت، تاسيس مدارس به سبك جديد در دستور كار نخبگان فرهنگي- سياسي وقت قرار گرفت. کوتاه مدتی بعد موسسان مدارس در صدد انسجام بخشی و هماهنگی در امورات مدارس خود برآمدند. برای این منظور تشکلهایی برای تدوین و تصویب قوانین مورد نیاز و سیاست گذاری در حوزه نظام آموزشی و مدارس نوین تاسیس شد که اولین آن انجمن معارف در سال 1275 ش بود که ادامه آن در حال حاضر شورای عالی آموزش و پرورش می باشد. اين انجمن در سير تحولي خود با ماموريتها و عناوین جديدی تحت اسامی: شورای معارف، مجلس شوراي معارف، شوراي عالي معارف، شوراي عالي فرهنگ و بالاخر شوراي عالي آموزش و پرورش تا امروز به فعاليت خود ادامه داده است. حاصل اين تلاشها طی بیش از یک سده فعاليت، تشكيل بيش از دو هزار جلسه است كه صورت مذاكرات و مصوبات آن از سال 1301 تا كنون موجود ميباشد.
اين شورا پایهگذاری اساس و ساختار بنياد فرهنگ جديد معاصر ايران را به طور اعم و نظام آموزش نوين را به طور خاص به عهده داشته است. خوشبختانه مجموعه اسناد تولیدی شورا در طی یک سده اخیر اعم از مصوبات و صورت مذاکرات حفظ شده و در یکی از واحدهاي دبیرخانه شوراي عالي آموزش و پرورش، با عنوان «مركز اسناد و كتابخانه شورا» نگهداری می شود. گفتنی است عضويت مفاخر علمي و فرهنگي كشور نظير: دهخدا، ملك الشعراي بهار، ذكاءالملك فروغي، عيسي صديق، پرفسور حسابي، پرويز ناتل خانلري، دكتر سحابي، دكتر علي شريعتمداري، دكتر غلامعلي حداد عادل، حجتالاسلام مصباحي مقدم و ... نقش و جايگاه اين شورا را مضاعف ساخته است. متاسفانه فعالیت این شورا علیرغم تاثیرگذاری مهمی که در عرصه فرهنگی و به خصوص آموزشی کشور داشته، چنانکه باید مورد بازکاوی قرار نگرفته است. بدون تردید، بررسی صورت مذاکرات و مصوبات شورا طی 104 سال فعالیت آن می تواند درسها و عبرتهای درخور توجهی برای امروزین آن باشد. بر این اساس، در این نوشتار شاکله ادوار فعالیت شورا به اختصار مورد بازکاوی قرار میگیرد. فعالیتهای شورا را می توان به دو دوره قبل و بعد از مصوبه رسمی مجلس شورای ملی-دوره چهارم- به شرح ذیل تقسیم کرد.
الف) دوران فعالیت شورا در قالب نهاد مدنی:
1-انجمن معارف:
1-1-انجمن به عنوان یک نهاد مدنی، توسط جمعی از رجال معارفپرور و به اهتمام امینالدوله صدر اعظم در سال 1275 شمسی تاسیس شد.
2-1- اهداف انجمن: ایجاد مدارس نوین، تاسیس کتابخانه، نشرکتب و مواردی از این قبیل از طریق جمع آوری اعانات بود.
3-1- اقدامات انجمن: انجمن مذكور موفق به تأسيس و اداره تعدادی مدرسه شد، همچنین چند كتاب درسی به روش جدید تدوين و تأليف نمود. علاوه بر اين، كتابخانه ملي را بنيان گذارد و روزنامهای نیز جهت اطلاع رسانی فعالیت های فرهنگی منتشر كرد.
2-شورای معارف:
بعد از عزل امین الدوله از صدارت، امین السلطان صدراعظم جدید نسبت به فعالیت های انجمن همدلی چندانی نشان نداد، اما مواجهه با فضای نوگرایی عمومی در عرصه فرهنگی(مدرسه) به عنوان یک مطالبه اجتماعی، شرایطی ایجاد کرده بود که صدراعظم نیز نمی توانست نسبت به این گونه مطالبات بیتفاوت بماند. لذا بعد از تعطیلی انجمن، دستور داد شورایی برای رسیدگی به امور مدارس تاسیس شود. این شورا با عنوان شورای معارف و به ریاست نیرالملک-وزیر علوم- و با حضور جمعی از رجال دولتی تشکیل شد و تا مدتی بعد از انقلاب مشروطه -1285- به فعالیت خود ادامه داد. یکی از مهمترین اقدامات این شورا تدوین قانون اساسی معارف مصوب آبان 1290بود. بر اساس این قانون تمام مدارس اعم از رسمی(دولتی) و غیررسمی(ملی) به چهار نوع: مکاتب ابتدایی دهکده، مکاتب ابتدایی بلدی، مدارس متوسطه و مدارس عالیه تقسیم شد. به نظر می رسد این قانون در 28 ماده، اساس اداری و سازمانی وزارت معارف را بنیان گذاشت، که بعدها نیز بر همان تشکیلات تداوم یافت.
ب)دوران فعالیت شورا در قالب نهاد رسمی:
1- شورای عالی معارف: در 20 اسفند 1300 قانون تاسیس شورای عالی معارف به منظور توسعه دوایر علوم و اشاعه معارف مشتمل بر 15 ماده به تصویب مجلس شورای ملی-دوره چهارم- رسید. شش ماه بعد از آن اولین جلسه رسمی شورا در تاریخ هفتم میزان (مهر) 1301 مطابق با نهم ربیع الاول 1341 در منزل وزیر وقت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه حاج محتشم السلطنه با شرکت اعضای تعیین شده ده نفره شورا تشکیل شد. این شورا در جلسات نخست، نظامنامه داخلی خود را در 21 ماده تصویب نمود و در سالهای نخست فعالیت خویش مصوباتی در زمینههای: نظامنامه مدارس، برنامههای درسی، چگونکی اعطای مدال و نشان، مجوز نشریات، فعالیت مدارس خارجی در ایران و... تصویب کرد. فعالیت شورا عالی معارف تا سال 1317 تداوم یافت. فعالیت این شورا را به خصوص در نیمه دوم آن میتوان در چارچوب دوره تمرکزگرایی کلان عصر پهلوی اول و البته برخی رویکردهای عمومی این دوره نظیر: باستان گرایی، نوگرایی، عرفیگرایی و ... تحلیل کرد.
2- شورای عالی فرهنگ: دوره بعدی فعالیت شورا مربوط به سال های 1317 الی 1346 و با عنوان شورای عالی فرهنگ می باشد. گفتنی است که بر اساس مصوبه فرهنگستان ایران، نام وزارت معارف به وزرات فرهنگ تغییر یافت. بر این اساس آن شورای عالی معارف نیز به شورای عالی فرهنگ تغییر نام داد و دارای سازمان اداری دبیرخانه شد. اولین جلسه شورای عالی فرهنگ در 26 مهرماه 1317 تشکیل شد. با عنایت به اینکه این مقطع فعالیت شورا نیز همچون قبل، علاوه بر نظام آموزشی در برگیرنده تمام عرصههای فرهنگی کشور اعم از: آموزش عالی، امور هنری، مجوز نشریات، اوقاف، نشر کتب، مجوز اجتهاد، مدارس دینی، تایید مدارک تحصیلی و ... بود، در نتیجه حوزه تصمیمگیری آن گسترده و بسیاری از امور را شامل میشد. به جز سه ساله نخست فعالیت شورای عالی فرهنگ که در دوره رضاشاه و در تداوم سیاستهای آن دوره قرار داشت، بعد از واقعه سوم شهریور 1320 و سلطنت محمدرضاشاه، شورای عالی فرهنگ در عرصه تصمیمگیری با جهتگیری علمی و کارشناسانه نقش مهمی در سیاستگذاری فرهنگی ایفا کرد. دهه نخست این دوره (1332-1320) با عنایت به فضای باز سیاسی و به خصوص دوره دو سال نخستوزیری دکتر مصدق، شورا با استقلال تمام، با مصوبات مهمی همچون: آموزش اجباری و مجانی دوره ابتدایی در کل کشور میراث ماندگاری از خود برجای گذاشت.
از آنجا كه قانون شورايعالي معارف، پاسخگوي نيازهاي فرهنگي كشور نبود، در تاريخ 18ديماه سال 1331، قانون تشكيل شورايعالي فرهنگ مشتمل بر 12 ماده و 10 تبصره به تصويب مجلسين سنا و شوراي ملي رسيد.
3- شورای عالی آموزش و پرورش: در سال 1343، بعد از تصویب قانون تفکیک وزارت فرهنگ به وزارتخانه های: فرهنگ وهنر، آموزش و پرورش، سازمان اوقاف، بر اساس ماده 5 قانون مذکور شورای عالی فرهنگ در وزارتخانه جدیدالتاسیس آموزش و پرورش مستقر و تا پایان سال 1346به ادامه فعالیت پرداخت. تا اینکه در پی تصویب آییننامه شورای عالی آموزش و پرورش مشتمل بر 9 ماده توسط مجلسین شورای ملی و سنا، شورای عالی آموزش و پرورش رسما از آغاز سال 1347 تشکیل و تا کنون به فعالیت خود ادامه است. با عنایت به گستردگی تحولات سیاسی- اجتماعی به خصوص برنامه تحول نظام آموزشی به واسطه کارشناسان آمریکایی و با عنایت به افزایش قیمت نفت در نیمه اول دهه پنجاه، این دوره از فعالیتهای شورای عالی آموزش و پرورش را می توان یک دوره مهم از نظر تاثیر سیاست بر فرهنگ تلقی کرد. کما اینکه عمده مصوبات و حتی اصلاحات نظام آموزشی در راستای برنامه های کلان توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور صورت گرفت.
تا اینکه در آستانه وقوع انقلاب و چند ماه پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران و براساس مطالعات و بررسيهاي مقدماتي، لزوم فعاليت اين شورا احساس شد و به همين منظور لايحه قانون تشكيل شورايعالي آموزش و پرورش، از طرف وزارت آموزش و پرورش، تهيه و براي تصويب به «شوراي انقلاب اسلامي ايران» تقديم شد. اين لايحه در 15 ماده و 4 تبصره، در بهمن ماه سال 1358 به تصويب شورای مذکور رسيد و براي اجرا به وزارت آموزش و پرورش ابلاغ شد. پس از آن، قانون شوراي مذكور طي دو مرحله در تاريخ هاي 25/9/1365 و 29/7/1381 در مجلس شوراي اسلامي مورد بازنگري قرار گرفت كه در آخرين مرحله، برای ارتقاي جایگاه و نقش شورای عالی در فرایند تعلیم و تربیت، اصلاحاتي در قانون شورا به عمل آمد. عمدهترين اين اصلاحات، تعيين رئيس جمهور به عنوان رئيس شورا، اصلاح تركيب اعضا و فعاليت سازمان اداري آن زير نظر شورا، با بودجه و تشكيلات مستقل است تا اين شورا به عنوان یک نهاد فرادستگاهی، مقررات موردنیاز را تصويب كند و بر حسن اجرای آن نظارت داشته باشد.
اصول و سیاست ها
اصول و سیاستهای حاکم بر شورای عالی آموزش و پرورش با تاکید بر سه اصل اساسی اصالت، اتقان و استقلال و همچنین تدوين سياستها، خط مشيها، ضوابط و مقررات مورد نیاز برای ارتقاي كيفيت فرايند تعليم و تربيت و استقرار و نهادينه سازي تحول بنيادين آموزش و پرورش می باشد. اصول و سیاستهای شورای عالی به شرح زیر است:
- تأكيد بر نقش سياستگذاري به موازات نقش قانونگذاری شورا
- التزام به قانون شورای عالی، مفاد سند تحول بنیادین و سایر قوانین و اسناد بالادستی
- آيندهنگري مبتني بر اهداف سندتحول بنيادين
- پژوهشمحوري و استفاده از يافتههاي علمي پژوهشي
- جامع نگری، انسجام و هماهنگي
- برنامه محوری، نوآوري و پويايي
- مسئوليتپذيري و پاسخگويي
- گسترش تعامل و مشاركت سازنده با عوامل سهيم و موثر در نظام تعليم و تربيت
- كاهش تمركز و مشارکتپذیری
- واقعبيني و توجه به امكانات و منابع
- پایش مستمر مصوبات و تقويت نقش نظارتي شورا
- افزایش مقبولیت و مشروعیت شورای عالی و مصوبات آن
دبيركل شوراي عالي آموزش و پرورش
دبيركل شوراي عالي، براساس ماده ۳ قانون شوراى عالى آموزش و پرورش و به منظور ارزشيابى و نظارت و پيگيرى مصوبات شوراى عالى آموزش و پرورش، دبيرکل شوراى عالى که همرديف معاون وزير است، به پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و با موافقت شوراى عالى و تایید رئیس جمهور و رئیس شورای عالی آموزش و پرورش منصوب مىشود. دبيرکل سمت دبيرى شوراى عالى را نيز برعهده دارد.
اعضای شورای عالی آموزش و پرورش
اعضای این شورا دو دستهاند: اعضای رسمی و پیوسته که 22 عضوند و با حکم رئیسجمهور برای مدت چهار سال انتخاب میشوند. اعضای وابسته که برای مدت دو سال از طرف شورا تعیین میشوند. اعضاي وابسته در موارد لزوم براي شركت در جلسات شورا دعوت ميشوند و حق شركت در مذاكرات بدون مشاركت در رأيگيري دارند. اعضای رسمی شورای عالی عبارتاند از:
- رئیسجمهور
- وزير آموزش و پرورش
- دبيركل شوراي عالي آموزش و پرورش
- وزير علوم، تحقيقات و فناوري و در غياب وي معاون آموزشي
- وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و در غياب وي يكي از معاونين
- وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و در غياب وي معاون آموزشي
- وزير جهاد كشاورزي و در غياب وي يكي از معاونين
- وزير صنايع و معادن و در غياب وي يكي از معاونين
- معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان مديريت و برنامهريزي كشور و در غياب وي يكي از معاونين
- يك نفر مجتهد آشنا به مسائل تعليم و تربيت به انتخاب شوراي عالي حوزه علميه قم
- رئیس سازمان آموزش فني و حرفهاي كشور
- سه نفر مطلع و صاحبنظر در هر يك از رشتههاي علوم پايه، فني و مهندسي و علوم انساني، به انتخاب شوراي رؤساي فرهنگستانهاي كشور (حداقل يك نفر از آنان از بين زنان انتخاب شود.)
- سه نفر از اعضاي هيئت علمي گروههاي تخصصي دانشگاهها و پژوهشگاهها در رشتههاي مديريت آموزشي، برنامهريزي درسي و روانشناسي تربيتي، به انتخاب مشترك وزراي آموزش و پرورش و علوم، تحقيقات و فناوري (حداقل يك نفر از آنان از بين زنان انتخاب شود.)
- سه نفر صاحبنظر از نمايندگان معلمان يا مديران مدارس از هريك از دورههاي تحصيلي، به انتخاب شوراي معاونان وزارت آموزش و پرورش (حداقل يك نفر از آنان ازبين زنان انتخاب شود.)
- رئیس پژوهشكده تعليم و تربيت وزارت آموزش و پرورش
- يكي از مديران كل آموزش و پرورش استانها، به انتخاب مديران كل استانها
- دو نفر از اعضاي كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي، به انتخاب كميسيون و تصويب مجلس به عنوان ناظر در جلسات شوراي عالي آموزش و پرورش شركت خواهند كرد.
افرادي كه حسب رشته شغلي و برحسب سمت، عضو شورا هستند، در زمان عضويت بايد در رشته شغلي و سمت مورد نظر اشتغال داشته باشند.
وظايف و اختيارات شورای عالی آموزش و پرورش:
1- تعيين خط مشي آموزشي وزارت آموزش و پرورش جمهوري اسلامی ايران با رعايت قوانين موضوعه كشور
2- بررسي و تصويب هدف ها و نظام آموزشي وزارت آموزش و پرورش، جهت ارايه به مجلس شوراي اسلامی
3- بررسي و تصويب برنامه هاي درسي و تربيتي كليه موسسات آموزشي كشور كه در حوزه وزارت آموزش و پروش قرار دارد.
4- بررسي طرح ها و لوايح قانوني مربوط به آموزش و پرورش، قبل از طرح در مجلس شوراي اسلامی
5- تايید انطباق مطالب كتاب هاي درسي با برنامه هاي مصوب شورا
6- بررسي و تصويب اساسنامه هر نوع موسسه تعليماتي جديد
7- بررسي و تصويب مقررات اجرايي و انضباطي مدارس
8- تصويب آيين نامه ها و مقررات امتحانات مدارس
9- بررسي و تصويب ضوابط ارزشيابي نظام آموزشي وزارت آموزش و پرورش
10- بررسی و تصويب آيين نامه ضوابط ارزشيابي نظام آموزشی وزارت آموزش و پرورش
11- تصویب آئین نامه رسیدگی و ارزشیابی مدارک تحصیلی صادره از مدارس كشورهاي خارجي تا پايان دوره متوسطه
12- بررسي و تصويب مقررات و اصول لازم براي گزينش تخصصي و تربيت و استخدام معلمان، به تناسب احتياجات در مراحل تحصيلي با رعايت ضوابط عمومي گزينش در كل كشور
13- بررسي و تصويب طرح هاي توسعه در مراحل و رشته هاي مختلف تحصيلي، بر اساس احتياجات نيروي انساني و با توّجه به امكانات كشور
14- تهيه و بررسي و تصويب طرح هاي لازم، براي بسيج و مشاركت مردم در امر آموزش و پرورش
15- پيشنهاد اعطاي نشان و مدال و تصويب آيين نامه مربوط
16- تصويب آيين نامه داخلي شوراي عالي و آيين نامه هاي مربوط به شوراهاي منطقه اي آموزش و پرورش و شوراهاي فرهنگي محلي و شوراهاي مدارس
سایر وظایف شورای عالی آموزش و پرورش
علاوه بر وظایف مصرح در قانون تشکیل شورای عالی آموزش و پرورش، وظایف دیگری نیز بر عهده این شورا گذاشته شده است که مهم ترین آنها مربوط به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش می باشد. این وظایف عبارتند از:
1- به استناد بخش دوم از فصل هشتم سند تحول بنيادين آموزش وپرورش( مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگي) با عنوان «برنامه ريزي و نظام اجرايی تحول بنيادين آموزش و پرورش»، شورای عالی آموزش و پرورش، وظایف زیر را بر عهده دارد:
- بررسی، تصویب و ابلاغ سیاست های اجرایی
- طراحی ساز و کار تحقق اهداف سند تحول
- اصلاح ساختارها و فرآینده های مربوط به اجرای سند
- به روزآوری و ترمیم سند تحول
- هماهنگی و انسجام در سیاست ها و برنامه ها
- نظارت بر حسن اجرای برنامه های تحول راهبردی
- ارائه گزارش سالانه پیشرفت اجرای سند و چگونگی عملکرد وزارت آموزش و پرورش به شورای عالی انقلاب فرهنگی
- بررسی و تصویب زیر نظام های اصلی سند(برنامه درسی، تربیت معلم و تامین منابع انسانی، راهبری و مدیریت تامین و تخصیص منابع مالی، تامین فضا، تجهیزات و فناوری، پژوهش و ارزشیابی).
2- بررسي و تصويب انحلال شوراي آموزش و پرورش استان، با پيشنهاد وزير آموزش و پرورش( ماده 20 قانون تشكيل شوراهای آموزش و پرورش در استان ها، شهرستان ها و مناطق كشور، مصوب سال 1372 مجلس شورای اسلامی).
3- تصويب شرح وظايف و تركيب شورای آموزش و پرورش مناطق، حسب مورد مشابه شوراي شهرستان (ماده 9 قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استان ها، شهرستان ها و مناطق کشور مصوب سال 1372 مجلس شورای اسلامی).
4- بررسی و تصویب مسائل مربوط به آموزش پیش دبستانی، مصوب جلسه 422 تاریخ 77/4/16 شورای عالی انقلاب فرهنگی
5- تصویب جق الزحمه امتحانات( نامه شماره 4846/274/ه تاریخ 11/3/1366 نخست وزیری).
6- تعیین مناطق محروم آموزشی، جهت تاسیس مدارس نمونه دولتی (آئین نامه اجرایی بند 2 تبصره 8 قانون بودجه سال 1368).
7- تصويب مدت و برنامه های درسی دوره های سوادآموزي و تعيين ارزش تحصيلي آنها( ماده 10 آيين نامه اجرايي اساسنامه نهضت سواد آموزي مصوب هيئت وزيران).
8- اتخاذ تصميم در خصوص آموزش از راه دور در دوره راهنمايي تحصيلي (مصوب جلسه 537 تاريخ 3515/12/1383 شوراي عالي انقلاب فرهنگی).
9- بررسي و تصويب دستورالعمل ماده 20 قانون تاسیس و اداره مدارس، مراكز آموزشي و پرورشي غيردولتي( اخذ 5 تا 15درصد مصوب دريافتي از دانش آموزان).
10- بررسي و تصويب آيين نامه آموزشي و پرورشي مراكز آموزشي و پرورشي غيردولتي، موضوع ماده 32 آيين نامه اجرايی قانون تاسیس و اداره مدارس، مراكزآموزشی و پرورشی غيردولتي( تصويب نامه شماره 178795 ت 44586 ه تاریخ 12/9/1390).
11- بررسي و تصويب مقررات آموزشي و پرورشي و آيين نامه امتحانات مراكز آموزشي سمپاد( موضوع بند 6 از ماده 7 اساسنامه سازمان ملي پرورش استعدادهاي درخشان، مصوب جلسه 22/3/1367 هیئت وزيران)
کمیسیونها و کمیته های شورای عالی آموزش و پرورش
کمیسیونهای شورای عالی آموزش و پرورش که وظیفه بررسی پیشنهادها و انجام کارشناسیهای لازم برای ارتقای فرایند بررسی و تصویب موضوعات در شوراي عالي آموزش و پرورش بهعهده دارند:
کمیسیون راهبری تحول بنیادین
کمیسیون منابع انسانی
کمیسیون برنامه درسی و تربیتی
کمیسیون اقتصاد و منابع فیزیکی آموزش و پرورش
کمیسیون اساسنامهها ومقررات تحصیلی
کمیسیون مدیریت آموزشی
کمیسیون معین شورای عالی
کمیسیون خاص
علاوه بر کمیسیونهای فوق، کمیته مدارس اتباع خارجی و بینالمللی، کمیته مدارس علوم و معارف اسلامی و کمیته برنامههای درسی شاخه کاردانش در دبیرخانه شورای عالی تشکیل میشود. همچنین درمورد موضوعهایی که با شرح وظایف دو یا چند کمیسیون ارتباط دارد، پس از طرح و بررسی درکمیسیونهای ذیربط، کمیسیونی به نام «کمیسیون تلفیق» تشکیل میشود.
ساختار تشكيلاتي دبيرخانه شورای عالی آموزش وپرورش
ساختار تشكيلاتي دبيرخانه به پيشنهاد دبيركل به تصويب سازمان مديريت و برنامهريزي كشور ميرسد و وزارت آموزش و پرورش هم درصورت درخواست دبيرخانه شوراي عالي نسبت به تأمين نيروي انساني مورد نياز بهصورت انتقال و يا مأموريت اقدام میکند.
مدیریت روابطعمومی و امور بینالملل
مدیریت برنامهریزی
مدیریت پژوهشهای راهبردی
مدیریت نظارت و ارزشیابی
مدیریت مالی و ذیحسابی
مدیریت پشتیبانی و اموراداری
مدیریت امور حقوقی و تنظیم آرا
واحد فناوری اطلاعات و ارتباطات
مرکز اسناد و کتابخانه
یادآوری می شود مراسم یکصدوچهارمین(104) سال تاسیس شورای عالی آموزش و پرورش قرار بود روز 18 اسفند سال 1404 برگزار شود که به علت تجاوز آمریکای جنایتکار و رژیم منحوس صهیونیستی به تعویق افتاد.